Your astrological sign can main you, kill you or make you insane (or not?)

Can day of birth (as in here, here too and there) or  astrological sign affect later outcomes?

These are essentially the same question – astrological sign is determined by  the day of one’s birth but our reaction to the question is different. Asked in the first way, this is a legit question about an Epidemiological signal known since antiquity and is officially known as «season of birth effect» (SBE). (Historical trivia: the first use of this term may be found in Ellsworth’s Huntington book: Season of Birth: Its Relation to Human Abilities published in 1938). The SBE appears to be relevant for many diseases, outcomes and human populations and countries. Since we westerners are more likely to bite the bullet from cardiovascular disease or cancer, rest assured that the association has been noted for the former and the latter (though not everyone agrees)

Asked in the second way, the same question can immediately bring ridicule and shame on the scientifically oriented person who dares to ask it. In fact there is a small cottage industry of papers that use astrological sign in order to caution/warn/ridicule/discredit subgroup analyses in clinical datasets. The most famous of this is a subgroup analysis of the ISIS-2 but there are certainly others.

So what makes us think that the Season of Birth Effect is real and worthy of study across disciplines, while the astrological sign association is bogus and should be discarded any time it is detected? The answer may be found in the framing effect, a form of cognitive bias in which our reaction and even answer to the same question critically depends on the way it is framed. Though the framing effect is particularly relevant in sociology, it is also operational in medicine particularly affecting the choices patients make depending on the format of presentation of the same information.

So if framing effects are also operational in scientific discourse (at least in the medical field) how do we deal with them? The first way is to acknowledge their potential presence so as to minimize their impact by appropriate use of neutral terminology and avoid sensationalism when describing associations and effects. As the season-of-birth effect example shows one can present the same information to evoke sharply different responses, so one should always be on the look for emotions when reading a story in either the scientific or the lay press.

So to come back to the initial question: does one’s day of birth or astrological sign affect later outcomes? The associations seem to be there and are relatively consistent and reproducible so some phenomenon must be at play. Whether this phenomenon is real or a statistical analysis artifact (e.g. could age-period-cohort effects and the troubled history of the 20th century be at play here) is something I don’t know. But I would certainly be willing to find more about it, irrespective of whether the information is presented by month of birth or astrological sign 🙂

Advertisements
Posted in Γενικά (αλλά όχι αόριστα) | Tagged , , | Σχολιάστε

Σύνδρομο ανήσυχων ποδιών στην αιμοκάθαρση

Το σύνδρομο «ανήσυχων ποδιών» που εμφανίζεται σε ασθενείς στην διάρκεια της αιμοκάθαρσης είναι ένα πολύ ενοχλητικό σύμπτωμα το οποίο ταλαιπωρεί τους ασθενείς αυτούς. Όσοι το βιώνουν περιγράφουν μια κατάσταση στην οποία τα πόδια τους «χορεύουν», «τρέχουν» ή μια ανησυχία που δεν τους επιτρέπει να καθήσουν στην καρέκλα της αιμοκάθαρσης ή το κρεββάτι τους για να τελειώσουν την θεραπεία τους. Αν και υπάρχουν φαρμακευτικές θεραπείες (ντοπαμινεργικοί αγωνιστές) για το σύνδρομο αυτό, δεν είναι πάντα αποτελεσματικές είναι ακριβές και έχουν παρενέργειες.

Μια νέα μελέτη από Ελληνικό Ίδρυμα (τα ΤΕΦΑΑ Θεσ/νίκης) προτείνει μια απλή και ανέξοδη προσέγγιση την μείωση της θερμοκρασίας τους διαλύματος της αιμοκάθαρσης η οποία φαίνεται να δουλεύει καλά σε μια πιλοτική μελέτη!!

Περισσότερα στο άρθρο της Ελευθεροτυπίας:

http://www.enet.gr/?i=news.el.episthmh-texnologia&id=353825

Posted in Γενικά (αλλά όχι αόριστα) | Σχολιάστε

Ο Δείκτης Καλής Αιμοκάθαρσης Μέρος ΙΙ

Σε προηγούμενη ανάρτηση είχαμε αναφερθεί στον Δείκτη Καλής Αιμοκάθαρσης.
Στην σημερινή ανάρτηση, έχοντας πάρει προηγούμενα την άδεια του δημιουργού του δείκτη Prof John Agar παρέχουμε μια Ελληνική μετάφραση του ΔΚΑ. Ο ΔΚΑ, αξιολογεί παραμέτρους που σχετίζονται με το πως αισθάνεται ο ασθενής και την ποιότητα της ζωής του στην αιμοκάθαρση, παραμέτρους της θεραπείας, των εργαστηριακών του εξετάσεων και της φαρμακευτικής του αγωγής. Κάθε μία από τις 20 ερωτήσεις, παίρνει έναν πόντο και το σύνολο τους αθροίζεται για να δώσει το συνολικό σκορ, το οποίο χαρακτηρίζει τελικά την ποιότητα της παρεχόμενης φροντίδας. Ο ΔΚΑ δεν φαίνεται να έχει δοκιμασθεί σε μεγάλο πληθυσμό ασθενών, παρά συνοψίζει την εμπειρία ορισμένων πολύ γνωστών και έμπειρων Αυστραλών νεφρολόγων.Τονίζεται ότι ο δείκτης είναι προσανατολισμένος σε συστήματα, τα οποία παρέχουν συχνή (> 4 φορές την εβδομάδα), μακράς διάρκειας αιμοκάθαρση και άρα η τυπική Ελληνική (αλλά και Ευρωπαϊκή/Αμερικάνικη) αιμοκάθαρση (3 φορές την εβδομάδα, 4 ώρες την φορά) θα ξεκίναγε με -2 βαθμούς από το άριστα.

Δυστυχώς, αυτού του είδους την αιμοκάθαρση παρέχουν τα συστήματα υγείας στο τυποποιημένο/fast food τρόπο άσκησης της ιατρικής σήμερα κάνοντας ένα κοντόφθαλμο υπολογισμό του κόστους, μη λαμβάνοντας υπόψην τις ιδιαιτερότητες του κάθε ασθενούς αλλά και την δυνατότητα της συχνής, μακράς διάρκειας αιμοκάθαρσης να μειώσει το συνολικό κόστος θεραπείας (λόγω μείωσης των νοσηλειών, και της δόσης ακριβών φαρμάκων για την ρύθμιση των μεταβολικών και καρδιοαγγειακών επιπλοκών της Χρόνιας Νεφρικής Νόσου Τελικού Σταδίου.

Για την εφαρμογή του ΔΚΑ, απαιτείται ο νεφρολόγος που παρακολουθεί τον αιμοκαθαιρόμενο ασθενή να «σκοράρει» το ερωτηματολόγιο κάθε φορά που βλέπει τον ασθενή, αλλά και να παρακολουθεί το πως ο δείκτης αυτός μεταβάλλεται σε βάθος χρόνου. Αυτό υπερβαίνει το διεκπεραιωτικό χαρακτήρα μιας ολιγόλεπτης επίσκεψης, η οποία αξιολογεί μόνο τις εργαστηριακές εξετάσεις και παραβλέπει την ποιότητα ζωής (όπως αυτή αντικατοπτρίζεται στις πρώτες 6 ερωτήσεις του δείκτη) και το πως αυτή μεταβάλλεται σαν αποτέλεσμα της ποιότητας της παρεχόμενης φροντίδας.

Posted in Αιμοκάθαρση | Σχολιάστε

Πως γίνεται (σωστά) η συλλογή ούρων 24ώρου;

Αυτή είναι μια ερώτηση που γίνεται συχνά από ασθενείς, αλλά απαντιέται λάθος (από τους γιατρούς).

Σκοπός της συλλογής των ούρων είναι η ποσοτικοποίηση (μέτρηση) μίας ή και περισσότερων ουσιών που αποβάλλουν τα νεφρά με σκοπό την διαπίστωση βλάβης (λεύκωμα), του βαθμού της νεφρικής λειτουργίας (κάθαρση κρεατινίνης) και του μεταβολικού προφίλ νεφρολιθίασης (πέτρα στα νεφρά, ασβέστιο, ουρικό, οξαλικά, κιτρικά κλπ) ή ακόμα και του μεταβολισμού των πρωτεινών (PCR: Πρωτεινικός Καταβολικός Ρυθμός). Κάνοντας μια συλλογή εντός ενός καθορισμένου χρονικού διαστήματος (24 ώρες) μπορούμε να έχουμε μια απεικόνιση του πως δουλεύουν οι νεφροί, παραβάλλοντας τις πραγματοποιημένες μετρήσεις με νόρμες, εύρη φυσιολογικών τιμών που έχουν συλλεχθεί σε μεταβολικά εργαστήρια.

Για να είναι αξιόπιστες οι μετρήσεις αυτές, πρέπει το διάστημα (ο χρόνος) της συλλογής να είναι προκαθορισμένος (24 ώρες) ή τουλάχιστον γνωστός ώστε τα αποτελέσματα να μπορούν να αναχθούν στο 24ωρο με μια απλή διαίρεση. Οι βασικές αρχές της συλλογής είναι οι ακόλουθες:

  1. Ακολουθούμε πιστά τις οδηγίες του εργαστηρίου σχετικά με τα δοχεία της συλλογής. Ορισμένες φορές τα δοχεία αυτά περιέχουν συντηρητικές ουσίες για την συντήρηση των προς μέτρηση συστατικών ή πρέπει να φυλάσσονται σε δροσερό μέρος για αποφυγή σχηματισμού ιζήματος
  2. Ξεκινούμε την συλλογή μια ώρα της ημέρας που μας βολεύει και την τελειώνουμε την ίδια ώρα της επόμενης μέρας. Αν δεν μας βολεύει να ξεκινήσουμε την συλλογή στις 7 ώρα το πρωί, αλλά στις 10, την ξεκινάμε την ώρα που μας βολεύει για να ελαχιστοποιήσουμε την πιθανότητα λάθους.
  3. Γράφουμε την ώρα που ξεκινάμε την συλλογή με ακρίβεια λεπτού!
  4. Η συλλογή ξεκινά με άδεια κύστη, άρα ουρούμε πριν ξεκινήσουμε την συλλογή και καταγράφουμε την ώρα που ουρήσαμε σαν την ώρα έναρξης της συλλογής. Τα ούρα αυτά τα πετάμε, δεν τα προσθέτουμε στην συλλογή
  5. Από την ώρα που ξεκινούμε την συλλογή, και για τις επόμενες 24 ώρες ουρούμε στο δοχείο της συλλογής (δεν είναι ανάγκη να σημειώνουμε τις ώρες των ουρήσεων!)
  6. Στη διάρκεια της συλλογής τα δοχείο φυλάσσονται στο ψυγείο
  7. Ακριβώς 24 ώρες μετά την έναρξη της συλλογής ουρούμε στο δοχείο για τελευταία φορά
  8. Γράφουμε την ώρα της τελευταίας ούρησης
  9. Δίνουμε το δοχείο και τις ώρες έναρξης-λήξης της συλλογής στο εργαστήριο

Παράδειγμα: θέλω να ξεκινήσω την συλλογή λίγο προτού φύγω για δουλειά (730πμ). Στις 730 το πρωί ουρώ στην τουαλέττα, γράφω την ώρα σε ένα χαρτί και από το σημείο αυτό και μετά ουρώ στο δοχείο της συλλογής. Την επόμενη μέρα το πρωί, ουρώ στις 730πμ στο δοχείο για τελευταία φορά και καταγράφω την ώρα της ούρησης.

Σε περίπτωση που κάποιες από τις ενδιάμεσες ουρήσεις δεν συλλεχθούν (π.χ. το ξεχάσαμε) το λέμε στον γιατρό που θα ερμηνεύσει τα αποτελέσματα. Δεν έχει νόημα να το κρύψουμε γιατί από αυτή την εξέταση θα ληφθούν αποφάσεις για την υγεία μας, δεν γράφουμε εξετάσεις στο σχολείο! Ανάλογα με το σκοπό της συλλογής και το αποτέλεσμα, μπορεί η ελλιπής συλλογή να μην επηρεάσει δραματικά την εξαγωγή διαγνωστικών συμπερασμάτων και την λήψη θεραπευτικών αποφάσεων από τον γιατρό.

Posted in Γενικά (αλλά όχι αόριστα) | Σχολιάστε

Η μεγάλη ποσότητα νερού δεν έχει προστατευτική δράση ….

Σε προηγούμενη ανάρτηση (μπορείτε να την διαβάσετε http://wp.me/p11pJ9-Z) είχαμε  αναφέρει ότι δεν ευσταθεί από πλευράς φυσιολογίας του νεφρού η άποψη ότι χρειάζεται να πίνει κανείς πάνω από 8 ποτήρια νερού την ημέρα για να εξασφαλίσει την κατάσταση της υγείας του/της. Στο πανευρωπαϊκό συνέδριο νεφρολογίας ERA-EDTA παρουσιάσθηκε μια μελέτη που καταρρίπτει τον αστικό αυτό μύθο:

Η λέκτορας του πανεπιστημίου Otago στην Ν. Ζηλανδία Δρ Suetonia Palmer εξέτασε τη σχέση μεταξύ ημερήσιας πρόσληψης υγρών και συνολικής καρδιο-αγγειακής θνησιμότητας σε ένα πληθυσμό 3,858 ατόμων ηλικίας άνω των 49 ετών με διάμεση διάρκεια παρακολούθησης 13,1 χρόνων. Οι ασθενείς αυτοί προσλάμβαναν κατά μέσο όρο 2,48 λίτρα (περίπου 10 ποτήρια) μη καφεϊνούχων υγρών την ημέρα και χωρίσθηκαν σε ομάδες βάσει της πρόσληψης υγρών.  Στη μεγάλη αυτή σε διάρκεια μελέτη δεν παρατηρήθηκε σχέση δόσης-αποτελέσματος μεταξύ της πρόσληψης  υγρών και συνολικής ή καρδιοαγγειακής θνησιμότητας.

Ο λόγος που οι ερευνητές εξέτασαν και την παράμετρο του θανάτου από καρδιοαγγειακά έχει να κάνει με την ευθεία συσχέτιση μεταξύ νεφρικής λειτουργιας και καρδιοαγγειακού συστήματος: ασθενείς με νεφρική δυσλειτουργία έχουν πάρα πολύ μεγάλο κίνδυνο θανάτου από καρδιοαγγειακά νοσήματα (πρωτίστως) και λοιμώξεις (δευτερευόντως). Έτσι αν η μεγάλη πρόσληψη υγρών βελτίωνε την νεφρική λειτουργία θα ανέμενε κανείς μείωση του καρδιοαγγειακού κινδύνου, σε αναλογία με τα αποτελέσματα άλλων νεφροπροστατευτικών παρεμβάσεων.

Τι σημαίνουν τα αποτελέσματα αυτά; για όσους δεν έχουν νεφρολογικό νόσημα (ή πέτρα στα νεφρά) ή δεν έχουν πρόβλημα με τον μηχανισμό της δίψας δεν συντρέχει κανένας λόγος να πιέζονται να πίνουν μεγάλες ποσότητες νερού και μπορούν να πίνουν όσο τους καθορίζει ο μηχανισμός της δίψας. Για όσους έχουν κάποιες από τις παραπάνω καταστάσεις όμως, η πρόσληψη υγρών πρέπει να καθορίζεται βάσει του υποκείμενου νοσήματος σε συμβουλή με τον γιατρό τους.

Posted in Γενικά (αλλά όχι αόριστα), Χρόνια Νεφρική Ανεπάρκεια | Tagged | Σχολιάστε

Θέα στο Βόσπορο

Φωτό από roof garden Ξενοδοχείου Conrad-πολύ νερό και αλάτι:-D

image

image

image

image

image

image

Posted in Γενικά (αλλά όχι αόριστα) | Σχολιάστε

Ο Δείκτης Καλής Αιμοκάθαρσης (ΔΚΑ, The Good Dialysis Index – GDI) Μέρος Ι

Πριν από λίγες μέρες, ξαναδιαβάζοντας παλιές αναρτήσεις στο twitter έπεσα σε μια αναδημοσίευση για τον Δείκτη Καλής Αιμοκάθαρσης (ΔΚΑ) . Ο ΔΚΑ παρουσιάστηκε από έναν Αυστραλό Νεφρολόγο, θιασώτη της συχνής κατ’οίκον αιμοκάθαρσης, καθηγητή John Agar στο ετήσιο συνέδριο εξωνεφρικής κάθαρσης (Annual Dialysis Conference) πριν από 2 χρόνια στο Σιάτλ. Στην ανάρτηση αυτή θα περιγράψω τις ανάγκες (the unmet medical need!) και τους στόχους του ΔΚΑ, που κατά την άποψη μου οριοθετούν ένα ολιστικό, συνεκτικό πλαίσιο άσκησης της νεφρολογίας, ή τουλάχιστον του κομματιού εκείνου που αφορά τους ασθενείς με Νεφρική Ανεπάρκεια Τελικού Σταδίου.

Ο ΔΚΑ ξεκινά από την παραδοχή ότι ο ελάχιστος κοινός παρανομαστής της καλής αιμοκάθαρσης είναι η επαρκής δόση, όπως αυτή ποσοτικοποιείται από τις πολύπλοκες εξισώσεις των κινητικών μοντέλων ουρίας (Kt/V) αλλά δεν μένει σε αυτό. Η πραγματικά ιδιοφυής σύλληψη του ΔΚΑ έγκειται στον συνδυασμό διαφόρων ποσοτικών εργαστηριακών δεδομένων που συλλέγουμε στις μονάδες αιμοκάθαρσης, βασικών παραμέτρων της φυσικής εξέτασης, και συμπτωμάτων/πραγμάτων που αναφέρει ο ίδιος ο ασθενής. Η συνδυαστική αξιολόγηση των παραπάνω στοιχείων επιτρέπει στον νεφρολόγο (αλλά και στον ασθενή του) να αξιολογήσει:

  • το βαθμό της μεταβολής των διαφόρων φυσιολογικών λειτουργιών εξαιτίας της νεφρικής ανεπάρκειας και τον βαθμό διόρθωσης τους μέσω της διαδικασίας της εξωνεφρικής κάθαρσης (περιτοναϊκής ή αιμοκάθαρσης)
  • την σωστή διαχείριση των προβλημάτων του ασθενούς από τον νεφρολόγο
  • την διαχείριση της καλής υγείας του ασθενούς η οποία δεν πρέπει να συγχέεται με την διαχείριση των προβλημάτων αυτής

Η πολυδιάστατη αυτή αξιολόγηση επιτρέπει την «καλή αιμοκάθαρση» (ή γενικότερα την καλή νεφρολογική φροντίδα) η οποία θα πρέπει να εξασφαλίσει στον ασθενή:

  • βέλτιστη διαχείριση όγκου και αρτηριακής πίεσης
  • την πρόληψη ή υποστροφή της υπερτροφίας της αριστεράς κοιλίας της καρδιάς και την διατήρηση της καλής της συστολικής λειτουργίας
  • απλοποιημένη και ισορροπημένη διαχείριση της αναιμίας και των αποθηκών σιδήρου
  • τον όσο το δυνατόν καλύτερο έλεγχο (ή και την ομαλοποίηση) των τιμών ασβεστίου, φωσφόρου και παραθορμόνης
  • μια όσο το δυνατόν λιγότερο περιοριστική, υγιεινή και εξισορροπημένη διατροφή και πρόσληψη υγρών
  • βελτιστοποίηση της απομάκρυνσης «μεσο-μοριακών» και «δεσμευμένων σε πρωτεϊνες» ουραιμικών τοξινών
  • μείωση των δεικτών της φλεγμονής (τιμή CRP) και διατήρησης της θρέψης (τιμή αλβουμίνης)

Η σωστή διαχείριση του ασθενούς πρέπει να του εξασφαλίζει:

  • την απάλειψη (ή έστω την ελαχιστοποίηση) των συμπτωμάτων που σχετίζονται με την διαδικασία της κάθαρσης
  • ένα απλοποιημένο φαρμακευτικό σχήμα
  • ένα πλαίσιο παροχής φροντίδας που λαμβάνει υπόψη ότι οι ασθενείς:
    • πρέπει να ζήσουν την ζωή τους
    • να απολαύσουν τις οικογένειες τους
    • εργασία στην οποία πρέπει να επιστρέψουν
    • μια διαδικασία αποκατάστασης που πρέπει να ακολουθήσουν εάν και εφόσον ή ένταξη τους στην εξωνεφρική κάθαρση ήλθε σαν ένα ξαφνικό (και πιθανώς τραυματικό) γεγονός

Ο νεφρολόγος θα πρέπει να εφαρμόζει αρχές καλής διαχείρισης υγείας που να αποσκοπούν:

  • ελαχιστοποίηση της συνοσηρότητας
  • αποφυγή άσκοπων και μη προγραμματισμένων νοσηλειών
  • με όσο το δυνατόν χαμηλότερο κόστος για τον ασθενή και το σύστημα υγείας, χωρίς όμως να κάνουμε εκπτώσεις στην ποιότητα

Για να τα πετύχουμε όλα αυτά εμείς οι νεφρολόγοι πρέπει:

  1. να δίνουμε την ευκαιρία (και το χρόνο) στους ασθενείς μας να μας μιλήσουν
  2. να δίνουμε στους ευατούς μας την ευκαιρία να τους ακούσουμε
  3. να λαμβάνουμε υπόψη το τι επιθυμεί ο ασθενής για τον ευατό του (και όχι ότι νομίζουμε εμείς ότι επιθυμεί!!)
  4. οι ιατρικές μας αποφάσεις να βασίζονται σε μια ισορροπημένη αξιολόγηση πληροφοριών που λαμβάνουμε από τον ασθενή, την φυσική μας εξέταση και όχι μόνο από τις εργαστηριακές τιμές του τελευταίου μηνιαίου ελέγχου

Ο τελικός μας σκοπός πρέπει να μην είναι απλά η επιβίωση του ασθενούς μας, αλλά η καλή διαβίωση του.

Ο ΔΚΑ είναι το εργαλείο για την επίτευξη των στόχων αυτών, η περιγραφή και χρήση του οποίου θα περιμένουν μια επόμενη ανάρτηση

Posted in Αιμοκάθαρση, Περιτοναϊκή Κάθαρση | 1 σχόλιο

Μακροχρόνιες επιπτώσεις ριζικής νεφρεκτομής για καρκίνο του νεφρού

Μια από τις σημαντικότερες επιπτώσεις της νεφρικής δυσλειτουργίας είναι η αυξημένη εμφάνιση καρδιοαγγειακών νοσημάτων (εμφράγματα, εγκεφαλικά, αιφνίδιος καρδιακός θάνατος και περιφερική αγγειακή νόσος) τα οποία τελικά ευθύνονται και για μεγάλο μέρος της αυξημένης νοσηρότητας και μειωμένης ποιότητας ζωής των νεφροπαθών.
Επειδή όμως τα πιο συχνά αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου είναι καταστάσεις που επηρεάζουν έτσι και αλλιώς τα αγγεία η άμεση συσχέτιση του βαθμού της νεφρικής λειτουργίας με καρδιο-αγγειακά νοσήματα θα μπορούσε να αμφισβητηθεί. Μια Ιαπωνική μελέτη έρχεται να στηρίξει αυτή την άμεση σχέση, εξετάζοντας τις μακροκρόνιες επιπτώσεις της χειρουργικής αφαίρεσης του νεφρού εξαιτίας καρκίνου.
Ερευνητές του πανεπιστημίου του Τόκυο εξέτασαν την καρδιο-αγγειακή θνησιμοτήτητα σε σχέση της νεφρικής λειτουργίας μετά το χειρουργείο της νεφρεκτομής. Βάση των δεδομένων τους, νεφρική δυσλειτουργία (εκτιμώμενος ρυθμός σπειραματικής διήθησης 70% δεν εμφάνισαν ούτε περισσότερα καρδιοαγγειακά νοσήματα, ούτε αυξημένη θνησιμότητα.

Η μελέτη παρουσιάσθηκε στο 27ο Ετήσιο Συνέδριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ουρολογίας.

Posted in Γενικά (αλλά όχι αόριστα) | Σχολιάστε

Ποσοτικοποίηση Νεφρικής Λειτουργίας ΙΙ: Ουρία, Κρεατινίνη

Σε προηγούμενη ανάρτηση είχαμε περιγράψει τις βασικές αρχές χρήσης εξωγενών δεικτών της διηθητικής νεφρικής λειτουργίας. Λόγω της σύνθετης μετρητικής διαδικασίας οι δείκτες αυτοί σπάνια χρησιμοποιούνται στην καθημερινή κλινική πράξη, η οποία και βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε ενδογενείς (δηλ. ουσίες που παράγονται από το ίδιο το σώμα) δείκτες, για την αξιολόγηση της λειτουργίας των νεφρών.

Τα χαρακτηριστικά ενός ιδεατού ενδογενούς δείκτη είναι αντίστοιχα με αυτά των εξωγενών δεικτών (τελικά, αδρανή μεταβολικά μόρια που δεν αποβάλλονται από το σώμα με άλλο τρόπο π.χ. το συκώτι, εύκολα μετρήσιμες) αλλά επιπλέον πρέπει να τηρούν ορισμένες επιπλέον προϋποθέσεις:

  • να έχουν σταθερό ημερήσιο ρυθμό παραγωγής
  • ο ρυθμός παραγωγής τους να μην επηρεάζεται από μεταβολές της κατάστασης του οργανισμού, εκτός φυσικά από διαταραχές της λειτουργίας των νεφρών

Παραδείγματα τέτοιων ουσιών που καλύπτουν σε διαφορετικό ρυθμό τις «προδιαγραφές» αυτές, είναι η ουρία, η κρεατινίνη, η κυστατίνη-C καθώς και μικρομοριακές πρωτεϊνες όπως η βήτα 2 μικροσφαιρίνη, η δεσμευτική πρωτεϊνη της ρετινόλης κ.α. Από τις παραπάνω ουσίες, οι πιο συχνά χρησιμοποιούμενες είναι η ουρία και η κρεατινίνη, οι οποίες είναι και οι πιο εύκολα μετρήσιμες στα κλινικά εργαστήρια. Η ουρία είναι το τελικό προϊόν μεταβολισμού των πρωτεινών στο ανθρώπινο σώμα και είναι ο πρώτος δείκτης που συνδέθηκε με νεφρική δυσλειτουργία από τον κλινικό βιοχημικό «George Owen Rees» σε συνεργασία με τον πρώτο νεφρολόγο Richard Bright στις αρχές του 19ου αιώνα. Η κρεατινίνη αντίθετα προέρχεται από τον μεταβολισμό της φωσφοκρεατίνης, ενός ταχέως μεταβολιζόμενου ενεργειακού μορίου στους μυς και το κεντρικό νευρικό σύστημα. Σε σύγκριση με την ουρία, της οποίας ο χειρισμός από τα νεφρά επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες που έχουν σχέση με την ενυδάτωση του οργανισμού (σημείο το οποίο δυστυχώς αρνούνται να καταλάβουν οι χειρουργικές ειδικότητες!), η κρεατινίνη αντανακλά καλύτερα την διηθητική λειτουργία του νεφρού γι’αυτό και είναι και πιο χρήσιμη σε κλινικό επίπεδο.

Υπό συνθήκες σταθερής νεφρικής λειτουργίας ο ημερήσιος ρυθμός παραγωγής της κρεατινίνης ισούται με την ποσότητα που αποβάλλεται στα ούρα εντός του 24ωρου. Η τελευταία όμως ισούται με το γινόμενο της κάθαρσης της κρεατινίνης επί της συγκέντρωσης αυτής στο πλάσμα(που είναι και η μέτρηση που γίνεται στις βιοχημικές αναλύσεις αίματος). Στο βαθμό που η κρεατινίνη τηρεί τις προαναφερθείσες προϋποθέσεις, η κάθαρση της τελευταίας θα ισούται με τον ρυθμό σπειραματικής διήθησης των νεφρών (GFR):

  • Παραγωγή Κρεατινίνης = Ποσότητα Κρεατινίνης στα Ούρα
  • Ποσότητα Κρεατινίνης στα Ούρα = Κρεατινίνη Πλάσματος Χ Κάθαρση Κρεατινίνης
  • Κάθαρση Κρεατινίνης = GFR
  • GFR = Ποσότητα Κρεατινίνης στα Ούρα / Κρεατινίνη Πλάσματος
  • Κρεατινίνη Πλάσματος = Παραγωγή Κρεατινίνης / GFR

Με βάσει τις παραπάνω σχέσεις, μπορεί κανείς να εκτιμήσει την κάθαρση της κρεατινίνης και το ρυθμό της σπειραματικής διήθησης, μετρώντας την συγκέντρωση της κρεατινίνης στο πλάσμα και την ποσότητα της κρεατινίνης που αποβάλλονται από τα ούρα σε μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο (π.χ. στη διάρκεια μιας μέρας). Αυτού του είδους η ποσοτική ανάλυση προϋποθέτει ότι ο ασθενής συλλέγει ΟΛΑ του τα ούρα για ένα 24ωρο, διαδικασία η οποία δεν είναι και πολύ εύκολη για όποιον την έχει κάνει. Έτσι η πρώτη αξιολόγηση της νεφρικής λειτουργίας γίνεται κοιτώντας την κρεατινίνη στις βιοχημικές αναλύσεις πλάσματος μια και η συγκέντρωση της σχετίζεται αντίστροφα με το GFR: χαμηλότερο GFR, υψηλότερες συγκεντρώσεις κρεατινίνης και αντίστροφα. Αυτή ακριβώς η αντίστροφη, μη-γραμμική σχέση μεταξύ κρεατινίνης και GFR και η τάση του ανθρώπινου εγκεφάλου να ερμηνεύει ποσοτικά δεδομένα γραμμικά, είναι οι αιτίες αρκετών λανθασμένων εκτιμήσεων για το επίπεδο της νεφρικής λειτουργίας όταν αυτή βασίζεται σε μια επιφανειακή «ανάγνωση» των αποτελεσμάτων μιας βιοχημικής ανάλυσης αίματος. Αλλά περισσότερα για το λεπτό αυτό σημείο θα αναφέρουμε σε επόμενη ανάρτηση.

Posted in Κλινική Νεφρολογία, Φυσιολογία, Χρόνια Νεφρική Ανεπάρκεια | Tagged , , , | Σχολιάστε

Εβδομάδα νεφρολογίας 2011 Πέμπτη 10/11

Μετά από 3 χρόνια ξαναβρέθηκα στην όμορφη Φιλαδέλφια στο συνέδριο της Αμερικάνικης Εταιρίας Νεφρολογίας (εβδομάδα νεφρολογίας) .Αρκετές ενδιαφέρουσες παρουσιάσεις χθες και ομιλίες για θεραπευτικές εξελίξεις.

Στο χώρο των σπειραματονεφρίτιδων συζητήθηκαν τα αποτελέσματα της πρόσφατης μελέτης του NIH στην εστιακή τμηματική σπειραματοσκλήρυνση η οποία δεν έδειξε βασικά κάποιο πλεονέκτημα του μυκοφαινολικού έναντι της κυκλοσπορίνης σε παιδιά και ενήλικους με ανθεκτική στα στεροειδή νόσο.

Ο G Appell από το Columbia σχολίασε τα αποτελέσματα των μελετών ALMS και MAINTAIN σε υπερπλαστική νεφρίτιδα του λύκου.Το μυκοφαινολικό φαίνεται να έχει πλεονεκτήματα έναντι της αζαθιοπρίνης στη φάση συντήρησης και έχει εξίσου καλά πλεονεκτήματα με την κυκλοφωσφαμίδη σαν επαγωγή. Νομίζω ότι είναι καιρός να γίνει το μυκοφαινολικό το φάρμακο πρώτης γραμμής στη νεφρίτιδα του λύκου με την εξαίρεση ίσως των ασθενών με μηνοειδείς σχηματισμούς στη βιοψία.

Αντίθετα δεν πείστηκα για το ρόλο του rituximab στην αγγειίτιδα με αντισώματα κατά των ουδετεροφίλων παρά την ενθουσιώδη ομιλία του Jayne από την Οξφόρδη: παρόμοια αποτελέσματα και παρενέργειες με αρκετά μεγαλύτερο κόστος σε σχέση με την κυκλοφωσφαμίδη.

Posted in Κλινική Νεφρολογία | Tagged , | 1 σχόλιο